JIS Gemi Vanaları
Gemilerde Kumandalı Çekvalfler (SDNR)
Kumandalı çekvalf, ters akışı bir çekvalf gibi durdurur ve bir glob vana gibi tam kapatır: nasıl çalıştığı, diğer vanalardan farkı ve SOLAS, Yükleme Sınırı Sözleşmesi ile klas kurallarının onu nerede istediği.

Kumandalı çekvalf nedir?
Kumandalı çekvalf (Türk Loydu kurallarında “kumandalı geri döndürmez valf”, piyasada “geri döndürmez glob vana (SDNR)” olarak da anılır), diski mile bağlı olmayan bir glob veya gönye (köşe tip) vanadır. Mil aşağı vidalandığında hattı her kapama vanası gibi kapatır; mil yukarıdayken disk yalnızca akış giriş tarafından geldiğinde kalkar ve akış ters döndüğünde yerine düşer. Tek gövdede hem kapama vanası hem çekvalftir.
Aynı vananın birkaç adı vardır: İngiliz ve IMO kullanımında screw-down non-return valve (SDNR), Amerikan kurallarında stop-check valve, JIS standartlarında screw-down check valve.
JIS sisteminde bu vanalar bugün JIS F 7427 (bronz vanalar) ve JIS F 7425 (dökme demir vanalar) kapsamındadır; parantez içindeki eski kodlar sipariş için hâlâ en yaygın yoldur (bakınız JIS gemi vanası kodları). Kataloğumuzdaki kumandalı çekvalfler:
- JIS F7427 (F7351) – bronz, glob tip, 5K
- JIS F7427 (F7352) – bronz, gönye tip, 5K
- JIS F7427 (F7409) – bronz, glob tip, 16K
- JIS F7427 (F7410) – bronz, gönye tip, 16K
- JIS F7425 (F7353) – dökme demir, glob tip, 5K
- JIS F7425 (F7354) – dökme demir, gönye tip, 5K
- JIS F7425 (F7375) – dökme demir, glob tip, 10K
Nasıl çalışır?
Akış diskin altından girer. Giriş tarafındaki basınç daha yüksek olduğunda diski kaldırır ve akışkan geçer; akış durduğunda veya geri dönmeye çalıştığında disk yerine düşer ve hattı kendiliğinden kapatır.
Mil, ayarlanabilir bir dayanak gibi çalışır:
- yukarıdayken diskin serbestçe kalkmasına izin verir – vana çekvalf olarak çalışır;
- kısmen indirildiğinde diskin ne kadar kalkabileceğini, dolayısıyla akışı sınırlar;
- tamamen aşağı vidalandığında diski yerine bastırır – vana iki yönde de kapalıdır.
Bu yüzden volanı açmak akışın geri dönmesine asla izin vermez; yalnızca diskin ileri yöndeki akış için kalkmasına izin verir.
Glob vanadan ve çekvalften farkı nedir?
- Glob vana: disk mile bağlıdır; vana yalnızca volanla açılıp kapanır ve ters akışı durdurmaz.
- Çekvalf (klapeli – swing / çalpara – veya lift tipi): ters akışı kendiliğinden durdurur ama elle kapatılamaz. Metal sızdırmazlıklı bir çekvalf ters yönde az miktarda kaçırabilir; bu yüzden çekvalf bir hattı ayırmak için kullanılmaz.
- Kumandalı çekvalf: iki görev tek gövdede. Bakım için bir hattı ayırırken vanayı volanla kapatın – yalnızca çekvalf işlevine güvenmeyin.
Gemi kuralları onu nerede ister?
Uluslararası kurallar işlevi tarif eder – su yanlış yöne geçmemelidir – klas kuruluşları ise bunu vana tiplerine çevirir:
- SOLAS (1974 Denizde Can Emniyeti Uluslararası Sözleşmesi) Bölüm II-1, Kural 35-1 (sintine pompalama): sintine sistemi, denizden veya balast tanklarından yük ve makine dairelerine ya da bir bölmeden diğerine su geçişini önlemelidir. SOLAS belirli noktalarda çekvalf ister; örneğin yolcu gemilerinde ana sirkülasyon pompasından doğrudan sintine emişinde ve bordaya yakın geçen sintine borularında.
- Klas kuralları: örneğin DNV, sintine dağıtım kutularının vanalarının ve doğrudan veya branşman sintine emişlerinin vanalarının kumandalı çekvalf olmasını ister; seri bağlı bir çekvalf ile bir kapama vanasını eşdeğer kabul eder. Diğer klas kuruluşlarının da benzer kuralları vardır.
- 1966 Uluslararası Yükleme Sınırı Sözleşmesi, Kural 22: fribord güvertesinin altındaki bir mahalden yapılan tahliye, normalde fribord güvertesinin üstünden kapatılabilen otomatik bir çekvalf gerektirir; diğer düzenlemeler iç ucun yaz yüklü su hattının ne kadar üstünde olduğuna bağlıdır. Kural 22-1, çöp kanallarında kumandalı çekvalf ister.
- ABD kuralları (46 CFR 56.50-50): bir bölmenin emişini kumanda eden her sintine manifold vanası kumandalı çekvalf (stop-check) tipinde olmalıdır.
Bordadaki vanalar için SOLAS ve Yükleme Sınırı Sözleşmesi çelik, bronz veya başka sünek malzemeyi kabul eder, sıradan dökme demiri kabul etmez – gövde malzemesini vananın gemideki yerine göre kontrol edin. Bir gemiye hangi kuralların uygulanacağı bayrak devletine ve klas kuruluşuna bağlıdır: lütfen talebinizde ikisini de belirtin.
Gemide nerede kullanılır?
- sintine dağıtım kutuları ve doğrudan sintine emişleri;
- deniz suyu soğutma veya sirkülasyon pompasından acil sintine emişi;
- balast veya deniz tarafı ile sintine emişleri arasında;
- elle kapatılabilmesi gereken borda tahliyeleri;
- çöp kanalları.
Montaj ve bakım
- Vanayı akış gövdedeki ok yönünde olacak şekilde takın – akış diskin altından girer.
- Glob tip vanalar yatay hatlara veya akışı yukarı doğru olan dikey hatlara takılır; gönye tip akışı 90° çevirir.
- Pas, bez parçaları veya yük artıkları diski açık tutabilir. Sintine hatlarının yalnızca tek yönde pompaladığını düzenli olarak kontrol edin; disk ve oturağı geminin bakım planındaki aralıklarla muayene edin.
- Revizyon genellikle disk ve oturağın temizlenip alıştırılması ve salmastranın yenilenmesi demektir.
Her vananın test basınçları kendi ürün sayfasındadır; basınç sınıfının bunları nasıl belirlediği JIS 5K, 10K ve 16K Basınç Sınıfları makalesinde anlatılır.
Sık sorulan sorular
- Kumandalı çekvalf ile stop-check vana aynı mı?
- Evet. Aynı işlevin İngiliz/IMO ve Amerikan adlarıdır; JIS standartları onu screw-down check valve olarak adlandırır.
- Volanı açmak suyun geri akmasına izin verir mi?
- Hayır. Volan yalnızca diskin ileri yöndeki akış için ne kadar kalkabileceğini belirler; ters akış diski yerine bastırır.
- Bir çekvalf ile bir sürgülü vana onun yerini tutar mı?
- Bazı klas kuralları seri bağlı bir çekvalf ile bir kapama vanasını eşdeğer kabul eder – DNV kabul eder. Bir düzenlemeyi değiştirmeden önce geminin klas kuruluşuna danışın.
- Glob mu, gönye mi?
- Glob tip düz hatlar içindir; gönye tip hattın 90° döndüğü yerde kullanılır ve bir dirseği ortadan kaldırır.
- Hangi JIS kodları kumandalı çekvalftir?
- Bronz: JIS F7427 (eski kodlar F7351, F7352, F7409, F7410). Dökme demir: JIS F7425 (eski kodlar F7353, F7354, F7375). Bakınız JIS gemi vanası kodları.
Teklif isteyin
İhtiyacınız olan ölçü ve adetleri yazın, size teklifimizle dönelim.
Gemilerde Kumandalı Çekvalfler (SDNR)















