DIN Trafo Vanaları
RG5 Bronz mu, MS58 Pirinç (Sarı) mı? Trafo Vanalarında Malzeme Seçimi
RG5 ve MS58 adlarının anlamı, kurşunlu kalay bronzu ile kurşunlu pirincin bileşim, dayanım ve korozyon bakımından farkı, trafo vanalarının neden iki malzemede üretildiği ve iki çeşit arasında nasıl seçim yapılacağı.

Kısa cevap
Trafo yağında ikisi de kullanılır: vana üreticileri iki alaşımı da trafo yağı için sunar ve uygun görür; yağda birini öne çıkaran yayımlanmış bir karşılaştırma yoktur. Fark, işin içine su girdiğinde ortaya çıkar. MS58 pirinç (sarı) yaklaşık %39 çinko içerir ve bazı sularda çinkosunu kaybedebilir (çinkosuzlaşma, dezinsifikasyon); yalnızca yaklaşık %5 çinko içeren bir kalay bronzu olan RG5 bronz buna yatkın değildir ve deniz suyuna dayanır. Bu yüzden trafonun şartnamesine uyun; vananın suyla – özellikle durgun, yumuşak veya tuzlu suyla – temas edebileceği yerlerde RG5’i seçin.
RG5 ve MS58 ne anlama gelir?
- MS58, kurşunlu bir pirincin eski Almanca adıdır: Ms, Messing (pirinç) sözcüğünden gelir; 58 ise nominal bakır oranıdır. Yaklaşık %58 bakır, yaklaşık %39 çinko ve %2–3 kurşun içerir. Tedarikçilerin çoğu bu adı Avrupa standardındaki CuZn39Pb3 (CW614N) kalitesiyle, bazıları CuZn40Pb2 (CW617N) ile eşleştirir – ikisi de otomat pirincidir.
- RG5, kurşunlu bir kalay bronzunun eski Almanca adıdır: Rg, Rotguss (kelime anlamı “kırmızı döküm”) sözcüğünden gelir; bakır–kalay–çinko–kurşun döküm alaşımlarının ticari adıdır. RG5 yaklaşık %85 bakır ve yaklaşık %5’er kalay, çinko ve kurşun içerir; genellikle kastedilen Avrupa kalitesi CuSn5Zn5Pb5-C’dir (CC491K, eski adıyla G-CuSn5ZnPb, 2.1096). Bazı dökümhaneler bu adı düşük kurşunlu bir çeşit için kullanır; bu yüzden geçerli olan, malzeme sertifikasındaki kalitedir.
- ABD ve İngiltere’deki adları: en yakın ABD alaşımı UNS C83600’dür; “85-5-5-5” alaşımı olarak bilinir ve leaded red brass, composition bronze veya ounce metal diye adlandırılır; en yakın İngiliz alaşımı LG2’dir. Yani bir ABD kataloğundaki “red brass” vana ile “RG5 bronz” vana yakın akrabadır – sınırları biraz farklı, aynı alaşım ailesi.
Tam anlamıyla RG5 bir kurşunlu kalay bronzu, MS58 ise bir pirinçtir; ikisi de bakır alaşımıdır.
İki alaşım nasıl farklıdır?
- Bileşim: pirinç, bol çinkolu bakırdır; kalay bronzu ise az miktarda kalay, çinko ve kurşun içeren bakırdır. Yaklaşık %39 çinko ile MS58 alfa-beta (α-β), yani iki fazlı bir pirinçtir; korozyonda zayıf noktası, çinkoca zengin fazıdır.
- Üretim şekli: MS58 kaliteleri dövme alaşımlardır; pres malı / otomat çubuk ve dövme malzemesi olarak tedarik edilir ve talaşlı işlemenin çok kolay olmasıyla bilinir – torna parçaları, vana milleri ve bağlantı parçaları için standart malzemedir. RG5 ise bir döküm alaşımıdır; basınca sızdırmaz olması gereken vana gövdeleri, pompa gövdeleri ve bağlantı parçaları için kullanılır.
- Dayanım: pres malı pirinç çubuk, kum dökümü kalay bronzundan daha dayanıklıdır. Avrupa standartları en düşük çekme dayanımını (mukavemetini) CuZn39Pb3 çubuk için durumuna göre 360–500 MPa, kum dökümü CuSn5Zn5Pb5-C için 200 MPa olarak verir.
- Korozyon: çinko oranı yaklaşık %15’in üstündeki pirinçler suda çinkolarını kaybedebilir – çinkosuzlaşma (dezinsifikasyon). Durgun, yumuşak, hafif asidik veya klorürce zengin su, tuzlu su ve yüksek sıcaklık bunu kolaylaştırır; etkilenen metal gözenekli hale gelir ve dayanımını kaybeder. Yaklaşık %5 çinko içeren kalay bronzu buna yatkın değildir ve deniz suyuna dayanır. Bir pirincin bu tür suda çalışması gerekiyorsa, yerine çinkosuzlaşmaya dayanıklı (DZR) pirinç kullanılır.
- Kurşun: iki alaşım da kurşun içerir – MS58’de yaklaşık %2–3, RG5’te yaklaşık %5; bu yüzden ikisi de içme suyu için düşünülmemiştir.
Trafo yağında pirinç (sarı) mı, bronz mu?
Trafo vanası üreticileri ikisini de sunar: tamamen pirinç vanalar ve gövdesi kalay bronzu, kapağı, diski ve mili pirinç olan vanalar. İki çeşidi de trafo yağı için uygun görürler; yağda iki alaşımdan birini öne çıkaran yayımlanmış bir test veya standart bulamadık; DIN 42568 de malzeme belirtmez. Bu yüzden seçimi alıcının şartnamesi ve vananın suyla da temas edip etmeyeceği belirler.
Deniz suyu ise ayrı bir konudur: gemilerde olağan vana malzemesi bronzdur – bakınız deniz suyu için gemi vanası malzemeleri.
İki çeşidimiz
- Aynı vana, iki malzeme: DIN 42568 boşaltma vanalarımız ve DIN 3352-11 flanşlı sürgülü vanalarımız MS58 pirinç (sarı) ve RG5 bronz olarak, aynı ölçüler, basınç grubu ve testlerle üretilir.
- Ne değişir: RG5 çeşidinde gövde ve sitler (burçlar) RG-5 bronz, kapak, disk veya sürgü ve mil ise MS-58 pirinçtir (sarı) – sektörde olağan bir birleşim; DN 80 ve DN 100 sürgülü vanalarda kapak ve sürgü de RG-5 bronzdur. Tam malzeme listeleri DIN 42568 trafo yağ boşaltma vanaları ve DIN 3352-11 flanşlı sürgülü vanalar makalelerindedir.
- Hangisini sipariş etmeli: şartnamenizde yazanı. Şartname yoksa ikisi de trafo yağına uygundur; vananın suyla temas edebileceği yerlerde, örneğin içme suyu dışındaki su hizmetinde, RG5’i seçin.
İki çeşidi de İstanbul’da üretiyoruz – bakınız MS58 pirinç (sarı) vanalar ve RG5 bronz vanalar. Her vananın trafoda nerede yer aldığı yağlı trafodaki vanalar makalesinde anlatılır.
Sık sorulan sorular
- RG5 bronz mudur, pirinç midir?
- Yaklaşık %5’er kalay, çinko ve kurşun içeren kurşunlu bir kalay bronzudur. ABD’de çok yakın alaşımı C83600’e leaded red brass veya composition bronze denir; iki sözcüğün karışması bundandır.
- MS58, CW614N ile aynı mıdır?
- Genellikle evet: tedarikçilerin çoğu CuZn39Pb3 (CW614N), bazıları CuZn40Pb2 (CW617N) verir. İkisi de yaklaşık %58 bakırlı, kurşunlu otomat pirincidir. Kesin kalite önemliyse malzeme sertifikasını isteyin.
- Suda hangisi daha uzun ömürlüdür?
- RG5: çinkosuzlaşmaya uğramaz ve deniz suyuna dayanır. MS58 pirinç (sarı) ise durgun, yumuşak veya tuzlu suda çinkosuzlaşmaya uğrayabilir.
- MS58 pirinç (sarı) vanalar trafo yağı için kullanılabilir mi?
- Evet. Üreticiler tamamen pirinç vanaları trafo yağı için sunar ve uygun görür; yağda bronzu öne çıkaran yayımlanmış bir karşılaştırma yoktur.
- Pirinç (Sarı) ve bronz çeşitler birbirinin yerine kullanılabilir mi?
- Bizimkiler evet: ölçüler, flanş ve basınç grubu aynıdır; yalnızca malzeme farklıdır.
- İçme suyu için kullanılabilirler mi?
- Hayır. İki alaşım da kurşun içerir; trafo vanalarımız trafo yağı ve su (içme suyu hariç) için sunulur – bakınız DIN trafo vanaları.
Teklif isteyin
İhtiyacınız olan ölçü ve adetleri yazın, size teklifimizle dönelim.
RG5 Bronz mu, MS58 Pirinç (Sarı) mı? Trafo Vanalarında Malzeme Seçimi















