JIS Gemi Vanaları
Bronz, Dökme Demir mi, Dökme Çelik mi? Deniz Suyu İçin Gemi Vanası Malzemeleri
Gemide hangi vana malzemesi nereye uygun: SOLAS, Yükleme Sınırı Sözleşmesi ve klas kurallarının bordada ve gemi içinde neye izin verdiği, JIS gemi vanası standartlarının neyi öngördüğü ve bronz, dökme demir ile çeliğin deniz suyundaki davranışı.

Kısa cevap
Malzemeyi vananın yerine göre seçin. Bordada ve çatışma perdesinde kurallar çelik, bronz veya onaylı başka sünek malzemeyi kabul eder – sıradan (gri) dökme demiri asla. Gemi içinde, III. sınıf deniz suyu, balast ve sintine hatlarında klas kuralları gri dökme demir (kır dökme demir, lamel grafitli, GG25) vanaları kabul eder. Deniz suyuna en iyi bronz dayanır; dökme demir ve çelik kaplama ve düzenli muayene ister.
Kurallar nerede neye izin verir?
- Borda (borda vanaları, deniz sandıkları, borda tahliyeleri): SOLAS Bölüm II-1, Kural 15 ve 1966 Uluslararası Yükleme Sınırı Sözleşmesi, Kural 22 çelik, bronz veya onaylı başka sünek malzeme ister; sıradan dökme demir kabul edilmez.
- Çatışma perdesi: SOLAS Bölüm II-1, Kural 12, baş pik borusundaki vana için aynı malzeme kuralını koyar.
- Gemi içi devreler: IACS’ın boru devreleri birleşik kuralı (UR P2) sıradan dökme demire III. sınıf boru devrelerinde izin verir; ancak 220 °C’nin üstünde, darbe, zorlanma veya titreşim beklenen yerlerde ve bordadaki deniz vanaları ve borularıyla çatışma perdesinde izin vermez. Ferritik küresel grafitli (sfero) dökme demir, 350 °C’ye kadar sintine, balast ve yük yağı hatlarında kabul edilir.
- Klas kuralları daha sıkı olabilir: örneğin DNV gri dökme demiri dipte, deniz sandıklarında ve 120 °C’nin üstünde de kabul etmez ve çelik borda vanaları ile deniz sandıklarında etkin bir kaplama ister. Türk Loydu, en derin yüklü su hattında veya altındaki borda vanalarının takılmadan önce, sörveyörü gözetiminde hidrostatik testten geçmesini ister.
Hangi kuralların uygulanacağı geminin bayrak devletine ve klas kuruluşuna bağlıdır; lütfen talebinizde ikisini de belirtin.
JIS gemi vanası standartları hangi malzemeleri kullanır?
- Bronz vanalar – JIS F 7427: gövde döküm bronz CAC406’dır (JIS H 5120); yaklaşık %85 bakır ve %4–6’şar kalay, kurşun ve çinko içeren bir kalay bronzu – eski adıyla BC6 döküm sınıfı. Standart buhar, tatlı su, deniz suyu, yağ ve havayı kapsar. Bronz vanalarımız bu standarda göre adlandırılır, örneğin JIS F7427 (F7301).
- Dökme demir vanalar – JIS F 7425: gövde ve kapak gri dökme demir FC200’dür (JIS G 5501); standardın kapsamında deniz suyu da vardır. Gri dökme demir, yukarıdaki kuralların “sıradan dökme demiri”dir; bu yüzden bu vanalar gemi içinde kullanılır. Dökme demir vanalarımız JIS F7425 olarak adlandırılır, örneğin JIS F7425 (F7305).
- Fırtına vanaları – JIS F 3057: 2020 baskısı bronz (CAC406) veya dökme çelik gövde öngörür. Fırtına vanası bir borda tahliyesinin üzerindedir; bu yüzden borda kuralı geçerlidir – bakınız fırtına vanamız JIS F3057 (F3060).
Sfero dökme demir vanalar için Japonya’da ayrı bir standart vardır: JIS F 7505; FCD400-15 (JIS G 5502) gibi küresel grafitli dökme demir, gri dökme demirde olmayan uzamaya sahiptir. JIS kodlarının nasıl değiştiği JIS gemi vanası kodları makalesinde anlatılır.
Bronz, dökme demir ve çelik deniz suyunda nasıl davranır?
- Bronz: CAC406 gibi kalay bronzları, deniz suyu vanalarının geleneksel malzemesidir. Yalnızca %4–6 çinko içerdikleri için, çinko oranı yaklaşık %15’in üstündeki pirinçleri etkileyen çinkosuzlaşmaya (dezinsifikasyon) yatkın değildirler.
- Dökme demir: deniz suyunda karbon çeliğine benzer davranır. Tipik hasarı grafitik korozyondur: demir çözünür, geriye grafit iskelet kalır; parça şeklini korurken zayıflayabilir. Bu yüzden gemi içindeki dökme demir vanalarda kaplama ve düzenli muayene iyi uygulamanın parçasıdır.
- Çelik: deniz suyunda korunmaya ihtiyaç duyar – klas kuralları çelik borda vanaları ve deniz sandıkları için etkin bir kaplama ister.
- Farklı metaller: bakır alaşımları çelik ve dökme demirden daha soydur. Bronz bir vana çelik bir boruyla birleştiğinde, özellikle küçük bir çelik yüzey büyük bir bakır alaşımı yüzeyle buluştuğunda, birleşme yanındaki çelik daha hızlı korozyona uğrayabilir (galvanik korozyon); boru devresi tasarımı (kaplama, yalıtım, malzeme) bunu hesaba katmalıdır.
Sipariş verirken bize ne söylemelisiniz
- gemideki yeri: borda veya deniz sandığı, çatışma perdesi ya da gemi içi;
- klas kuruluşu ve boru devresi sınıfı;
- akışkan, tasarım basıncı ve sıcaklık;
- JIS tanımı, örneğin JIS F7427 (F7301) veya JIS F7425 (F7305), ve ölçü;
- istediğiniz belge – örneğin EN 10204 tip 2.2 deney raporu, 3.1 veya 3.2 muayene sertifikası; o yerdeki bir vana için hangi tipin gerektiğini klas kuralları belirler.
Test basınçları her ürün sayfasında yer alır; basınç sınıfının bunları nasıl belirlediği JIS 5K, 10K ve 16K Basınç Sınıfları makalesinde anlatılır.
Sık sorulan sorular
- Dökme demir vanalar deniz suyu için kullanılabilir mi?
- Evet, gemi içinde: klas kuralları gri dökme demir vanaları III. sınıf deniz suyu, balast ve sintine hizmetinde kabul eder. Bordada ve çatışma perdesinde kabul edilmezler.
- Bronz vanalar bordada kullanılabilir mi?
- Evet. SOLAS ve Yükleme Sınırı Sözleşmesi bronzu borda vanaları için kabul edilen malzemeler arasında sayar.
- Deniz suyu için neden pirinç değil de bronz?
- Çinko oranı yaklaşık %15’in üstündeki pirinçler deniz suyunda çinkolarını kaybedebilir (dezinsifikasyon); CAC406 gibi düşük çinkolu kalay bronzları buna yatkın değildir.
- Bronz bir vanayı çelik bir hatta takabilir miyim?
- Yaygın bir uygulamadır, ancak birleşme yanındaki çelik daha hızlı korozyona uğrayabilir; kaplama ve yalıtım için boru devresi tasarımına uyun.
- Hangi kumandalı çekvalfler bronz, hangileri dökme demir?
- Bronz: JIS F7427 (F7351, F7352, F7409, F7410); dökme demir: JIS F7425 (F7353, F7354, F7375). Bakınız kumandalı çekvalfler.
Teklif isteyin
İhtiyacınız olan ölçü ve adetleri yazın, size teklifimizle dönelim.
Bronz, Dökme Demir mi, Dökme Çelik mi? Deniz Suyu İçin Gemi Vanası Malzemeleri















